Είναι πάντα καλό να επιβραβεύουμε τα παιδιά;
Το «μπράβο» είναι ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες λέξεις που λένε οι γονείς μέσα στην ημέρα.
«Μπράβο που έφαγες όλο το φαγητό σου!»
«Μπράβο που ζωγράφισες τόσο ωραία!»
«Μπράβο που τα κατάφερες!»
Η θετική ενίσχυση έχει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη ενός παιδιού. Τα παιδιά χρειάζονται ενθάρρυνση, αναγνώριση και την αίσθηση ότι οι προσπάθειές τους έχουν αξία.
Ωστόσο, όταν το «μπράβο» χρησιμοποιείται συνεχώς και χωρίς συγκεκριμένο λόγο, μπορεί να χάσει τη σημασία του.
Το θέμα δεν είναι να σταματήσουμε να επαινούμε τα παιδιά. Αντίθετα, χρειάζεται να μάθουμε να δίνουμε πιο ουσιαστική αναγνώριση.
Γιατί το συνεχές «μπράβο» μπορεί να μην βοηθά πάντα;
Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από τα σχόλια που ακούνε από τους μεγάλους.
Όταν κάθε μικρή πράξη συνοδεύεται αυτόματα από ένα «μπράβο», το παιδί μπορεί σταδιακά να συνδέσει την προσπάθειά του μόνο με την εξωτερική επιβεβαίωση.
Μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται:
«Ήταν καλό μόνο επειδή κάποιος μου είπε μπράβο;»
«Έκανα κάτι σωστά επειδή το πιστεύω ή επειδή περιμένω επιβράβευση;»
Ο στόχος δεν είναι το παιδί να αναζητά συνεχώς την έγκριση των άλλων, αλλά να αναπτύξει εσωτερική αυτοπεποίθηση.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στη λέξη, αλλά στον τρόπο που τη χρησιμοποιούμε
Δεν υπάρχει κάτι αρνητικό στη λέξη «μπράβο».
Ένα παιδί χαίρεται όταν ακούει θετικά λόγια από τους γονείς του. Νιώθει ότι το βλέπουν και ότι αναγνωρίζουν την προσπάθειά του.
Η διαφορά βρίσκεται στη λεπτομέρεια.
Ένα γενικό:
«Μπράβο!»
δεν δίνει πολλές πληροφορίες.
Αντίθετα, ένα πιο συγκεκριμένο σχόλιο βοηθά το παιδί να καταλάβει τι ακριβώς έκανε καλά.
Για παράδειγμα:
«Μου άρεσε που προσπάθησες ξανά ενώ δυσκολεύτηκες».
Αυτό το μήνυμα δείχνει ότι η επιμονή έχει αξία.
Η προσπάθεια αξίζει περισσότερο από το αποτέλεσμα
Πολλές φορές οι ενήλικες εστιάζουν μόνο στο τελικό αποτέλεσμα.
Ένα παιδί έφτιαξε μια ζωγραφιά και ακούμε:
«Τι ωραία ζωγραφιά!»
Όμως, μια πιο ουσιαστική παρατήρηση θα μπορούσε να είναι:
«Πρόσεξα πόση ώρα έβαλες για να διαλέξεις τα χρώματα».
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί καταλαβαίνει ότι η διαδικασία έχει σημασία.
Αυτή η προσέγγιση το βοηθά να συνεχίσει να προσπαθεί ακόμη και όταν κάτι δεν γίνεται τέλεια.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται συνεχώς αξιολόγηση
Οι μεγάλοι συχνά σχολιάζουν κάθε κίνηση των παιδιών χωρίς να το καταλαβαίνουν.
Το παιδί ζωγραφίζει.
«Μπράβο!»
Το παιδί φτιάχνει έναν πύργο.
«Τέλειο!»
Το παιδί φοράει μόνο του τα παπούτσια.
«Μπράβο, είσαι μεγάλος!»
Αν κάθε πράξη μετατρέπεται σε αξιολόγηση, το παιδί μπορεί να συνηθίσει να περιμένει συνεχώς μια αντίδραση.
Μερικές φορές είναι αρκετό να δείξεις ενδιαφέρον:
«Θέλεις να μου πεις τι έφτιαξες;»
ή
«Βλέπω ότι ασχολήθηκες πολύ με αυτό».
Πώς να αντικαταστήσεις το συχνό «μπράβο»
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο επικοινωνίας σου από τη μία ημέρα στην άλλη.
Μπορείς απλώς να εμπλουτίσεις τις φράσεις σου.
Αντί για:
«Μπράβο που μάζεψες τα παιχνίδια σου»
μπορείς να πεις:
«Μου άρεσε που φρόντισες μόνος σου τον χώρο σου».
Αντί για:
«Μπράβο που έλυσες την άσκηση»
μπορείς να πεις:
«Επέμεινες αρκετά μέχρι να βρεις τη λύση».
Αντί για:
«Μπράβο που ήσουν καλό παιδί»
μπορείς να πεις:
«Ήταν όμορφο που σκέφτηκες και τον άλλον».
Έτσι, το παιδί λαμβάνει ένα πιο ξεκάθαρο μήνυμα.
Η υπερβολική επιβράβευση μπορεί να δημιουργήσει φόβο αποτυχίας
Όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς ότι όλα όσα κάνει είναι υπέροχα, μπορεί αργότερα να δυσκολευτεί όταν συναντήσει κάτι που απαιτεί περισσότερη προσπάθεια.
Η ζωή δεν περιλαμβάνει μόνο επιτυχίες. Υπάρχουν λάθη, δυσκολίες και στιγμές που κάτι δεν πετυχαίνει με την πρώτη.
Το παιδί χρειάζεται να μάθει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από το αν όλα γίνονται τέλεια.
Χρειάζεται να νιώθει ότι μπορεί να δοκιμάσει, να αποτύχει και να ξαναπροσπαθήσει.
Η καλύτερη επιβράβευση είναι η ουσιαστική σύνδεση
Τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο καλά λόγια.
Απεναντίας, χρειάζονται έναν γονέα που παρατηρεί, ακούει και ενδιαφέρεται πραγματικά.
Ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά ή μια μικρή συζήτηση πολλές φορές έχουν μεγαλύτερη αξία από μια αυτόματη φράση.
Η επιβράβευση λειτουργεί καλύτερα όταν δείχνει στο παιδί:
«Σε βλέπω».
«Παρατηρώ την προσπάθειά σου».
«Αυτό που κάνεις έχει σημασία».
Το «μπράβο» έχει δύναμη όταν χρησιμοποιείται σωστά
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε να λέμε αυτή τη μικρή, αλλά σημαντική λέξη.
Το παιδί έχει ανάγκη να ακούει θετικά λόγια και να νιώθει αποδοχή.
Το σημαντικό είναι τα λόγια μας να μην γίνονται μια αυτόματη αντίδραση, αλλά μια πραγματική αναγνώριση.
Τελικά, ένα ουσιαστικό «μπράβο» μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού πολύ περισσότερο από δεκάδες μηχανικές επιβραβεύσεις μέσα στην ημέρα.
Comments (0)