«Δεν μπορώ να το κάνω». «Είναι πολύ δύσκολο». «Δεν θα τα καταφέρω». Ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί αυτές τις φράσεις πριν καν ξεκινήσει μια άσκηση, πριν δοκιμάσει ένα καινούργιο άθλημα ή ακόμη και πριν επιχειρήσει κάτι που έχει ήδη καταφέρει στο παρελθόν. Για έναν γονιό, η αυθόρμητη αντίδραση συχνά είναι να απαντήσει αμέσως «φυσικά και μπορείς». Ωστόσο, το παιδί εκείνη τη στιγμή μπορεί να χρειάζεται κάτι περισσότερο από μια γενική ενθάρρυνση.
Πίσω από το «δεν μπορώ» μπορεί να υπάρχει φόβος για το λάθος, απογοήτευση, χαμηλή αυτοπεποίθηση, κούραση ή απλώς δυσκολία να καταλάβει από πού πρέπει να ξεκινήσει. Γι’ αυτό ο στόχος δεν είναι να πείσεις το παιδί ότι όλα είναι εύκολα. Αντίθετα, χρειάζεται να το βοηθήσεις να αντιμετωπίσει κάτι που του φαίνεται δύσκολο χωρίς να εγκαταλείψει πριν προσπαθήσει.
Μην απαντάς αμέσως «μα φυσικά και μπορείς»
Η φράση έχει καλή πρόθεση, αλλά μπορεί να μην απαντά σε αυτό που πραγματικά νιώθει το παιδί. Αν εκείνο πιστεύει ότι μια εργασία είναι πολύ δύσκολη, το «είναι εύκολο» μπορεί να το κάνει να αισθανθεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση.
Δοκίμασε να αναγνωρίσεις πρώτα τη δυσκολία. Μπορείς να πεις «βλέπω ότι αυτό σου φαίνεται δύσκολο» και στη συνέχεια να ρωτήσεις «ποιο κομμάτι σε δυσκολεύει περισσότερο;». Έτσι μεταφέρεις τη συζήτηση από το γενικό «δεν μπορώ» σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που μπορείτε να εξετάσετε μαζί.
Σπάσε το δύσκολο σε μικρότερα βήματα
Ένα παιδί μπορεί να κοιτάζει ολόκληρη την εργασία και να νιώθει ότι δεν ξέρει από πού να αρχίσει. Αντί λοιπόν να του πεις να την ολοκληρώσει, βοήθησέ το να εντοπίσει μόνο το πρώτο μικρό βήμα.
Για παράδειγμα, αν πρέπει να γράψει μια εργασία, μην εστιάσεις από την αρχή σε ολόκληρο το κείμενο. Ξεκινήστε με το θέμα, μετά με την πρώτη ιδέα και στη συνέχεια με την πρώτη πρόταση. Όταν το μεγάλο έργο γίνει μια σειρά από μικρότερες κινήσεις, μπορεί να φαίνεται πολύ πιο διαχειρίσιμο.
Μην κάνεις εσύ αυτό που μπορεί να δοκιμάσει το παιδί
Όταν βλέπεις το παιδί να δυσκολεύεται, είναι πολύ εύκολο να παρέμβεις και να ολοκληρώσεις την εργασία πιο γρήγορα. Όμως, αν το κάνεις συστηματικά, το παιδί μπορεί να μάθει ότι κάθε δυσκολία φέρνει άμεση βοήθεια από κάποιον άλλο.
Δώσε χρόνο. Πρόσφερε μια μικρή υπόδειξη και άφησέ το να κάνει την επόμενη κίνηση. Ακόμη κι αν χρειαστεί περισσότερο χρόνο ή κάνει λάθος, η ίδια η προσπάθεια έχει αξία.
Επαινούσε συγκεκριμένα την προσπάθεια και τη στρατηγική
Αντί να λες μόνο «μπράβο, είσαι πολύ έξυπνος», εστίασε σε κάτι συγκεκριμένο που έκανε. Πες, για παράδειγμα, «δοκίμασες δεύτερο τρόπο όταν ο πρώτος δεν δούλεψε» ή «συνέχισες παρότι βρήκες δυσκολία».
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί συνδέει την πρόοδο με πράγματα που μπορεί να ελέγξει: την προσπάθεια, την υπομονή, την εξάσκηση και την επιλογή διαφορετικής στρατηγικής.
Άφησε χώρο για τα λάθη
Αν κάθε λάθος προκαλεί μεγάλη απογοήτευση, το παιδί μπορεί σταδιακά να αρχίσει να αποφεύγει οτιδήποτε δεν γνωρίζει ότι θα κάνει τέλεια. Γι’ αυτό δείξε μέσα στην καθημερινότητα ότι το λάθος αποτελεί φυσικό κομμάτι της μάθησης.
Μπορείς ακόμη να μιλήσεις για δικά σου μικρά λάθη και για τον τρόπο με τον οποίο τα διόρθωσες. Έτσι το παιδί βλέπει ότι οι ενήλικες δεν γνωρίζουν τα πάντα και ότι μια αποτυχία δεν καθορίζει την αξία ή τις ικανότητές μας.
Μην συγκρίνεις το παιδί με αδέρφια ή φίλους
Φράσεις όπως «ο αδερφός σου το έκανε αμέσως» ή «οι άλλοι στην τάξη μπορούν» συνήθως δεν δίνουν κίνητρο. Αντίθετα, μπορούν να αυξήσουν την πίεση και να ενισχύσουν την πεποίθηση ότι το παιδί υστερεί.
Σύγκρινε την προσπάθεια του παιδιού μόνο με τη δική του προηγούμενη προσπάθεια. Θύμισέ του κάτι που παλιότερα το δυσκόλευε και τώρα μπορεί να το κάνει πιο εύκολα. Έτσι του δείχνεις ότι η πρόοδος χρειάζεται χρόνο.
Πρόσεξε πότε λέει συνεχώς το «δεν μπορώ»
Αν το παιδί χρησιμοποιεί αυτή τη φράση μόνο όταν δεν θέλει να κάνει μια συγκεκριμένη εργασία, η αντιμετώπιση διαφέρει από μια κατάσταση όπου διαστάζει σχεδόν κάθε νέα δραστηριότητα. Παρατήρησε λοιπόν πότε παρουσιάζει άρνηση και τι συμβαίνει λίγο πριν από αυτή.
Αν το παιδί δείχνει έντονο άγχος, αποφεύγει συστηματικά δραστηριότητες, υποτιμά συνεχώς τον εαυτό του ή η δυσκολία επηρεάζει σημαντικά το σχολείο και την καθημερινότητά του, συζήτησε το θέμα με τον παιδίατρο, τον εκπαιδευτικό ή έναν κατάλληλο ειδικό.
Το ζητούμενο δεν είναι να μεγαλώσει ένα παιδί που πιστεύει ότι μπορεί να κάνει τα πάντα χωρίς δυσκολία. Είναι να μάθει ότι μπορεί να συναντήσει κάτι δύσκολο, να μην ξέρει αμέσως τη λύση και παρ’ όλα αυτά να κάνει την πρώτη προσπάθεια.
Comments (0)