Όταν βλέπουμε δύο δίδυμα αδέρφια, ειδικά αν είναι μονοζυγωτικά και μοιάζουν σαν δύο σταγόνες νερό, έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι μοιράζονται και την ίδια προσωπικότητα. Κι όμως, όποιος έχει μεγαλώσει με δίδυμα ή έχει δίδυμα παιδιά, ξέρει καλά ότι η πραγματικότητα απέχει πολύ. Πολύ συχνά, το ένα παιδί είναι εξωστρεφές, αυθόρμητο και ριψοκίνδυνο, ενώ το άλλο είναι ήρεμο, αναλυτικό και επιφυλακτικό.
Πώς γίνεται δύο άνθρωποι που μοιράζονται το ίδιο DNA, το ίδιο σπίτι, τους ίδιους γονείς και τις ίδιες συνθήκες ζωής να εξελίσσονται σε τόσο διαφορετικούς χαρακτήρες; Η ψυχολογία, η βιολογία και η νευροεπιστήμη δίνουν συναρπαστικές απαντήσεις.
1. Η ανάγκη για διαφοροποίηση (De-identification)
Από τη στιγμή που γεννιούνται, τα δίδυμα αντιμετωπίζονται συχνά ως «μονάδα». Ο κόσμος τα φωνάζει «τα δίδυμα», τα ντύνει ίδια και τα συγκρίνει συνεχώς. Για να επιβιώσει ψυχολογικά ένα παιδί σε αυτό το περιβάλλον, αναπτύσσει ασυνείδητα έναν μηχανισμό άμυνας που οι ψυχολόγοι ονομάζουν αποταύτιση (de-identification).
Αν το ένα δίδυμο πάρει τον ρόλο του «καλού μαθητή» ή του «αρχηγού», το άλλο θα στραφεί ενστικτωδώς στον αθλητισμό, την τέχνη ή το χιούμορ. Μοιράζουν, ουσιαστικά, τα εδάφη της προσωπικότητας, ώστε το καθένα να έχει τη δική του μοναδική ταυτότητα και να μην ανταγωνίζεται διαρκώς το αδερφάκι του στο ίδιο πεδίο.
2. Το «μη κοινό» περιβάλλον
Ακόμη κι αν μεγαλώνουν στο ίδιο δωμάτιο, τα δίδυμα δεν βιώνουν ακριβώς το ίδιο περιβάλλον. Οι ερευνητές μιλούν για το «μη κοινό περιβάλλον» (non-shared environment), δηλαδή τις μικρές, μοναδικές εμπειρίες που έχει μόνο το ένα από τα δύο.
Μπορεί να έχουν διαφορετικούς δασκάλους στην τάξη, διαφορετικούς φίλους, ή το ένα να αρρωστήσει κάποια στιγμή και να λάβει διαφορετική φροντίδα. Ακόμη και η σειρά γέννησης παίζει ρόλο: το δίδυμο που γεννιέται έστω και δύο λεπτά νωρίτερα συχνά αναλαμβάνει (ή του αποδίδεται) ο ρόλος του «μεγαλύτερου» και πιο υπεύθυνου.
3. Η επίδραση της επιγενετικής
Τα μονοζυγωτικά δίδυμα ξεκινούν τη ζωή τους με πανομοιότυπο γενετικό κώδικα. Ωστόσο, τα γονίδια λειτουργούν σαν διακόπτες που ανάβουν ή σβήνουν ανάλογα με τις συνθήκες. Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται επιγενετική.
Ακόμη και μέσα στη μήτρα, τα δύο έμβρυα μπορεί να έχουν ελαφρώς διαφορετική θέση, να λαμβάνουν διαφορετική ποσότητα θρεπτικών συστατικών ή ορμονών. Καθώς μεγαλώνουν, η διατροφή, το στρες, οι ασθένειες και οι εμπειρίες ενεργοποιούν διαφορετικά γονίδια στο καθένα. Έτσι, με το πέρασμα των χρόνων, το βιολογικό τους προφίλ αποκλίνει όλο και περισσότερο.
4. Οι ταμπέλες των γονέων και του περιβάλλοντος
Χωρίς να το καταλαβαίνουν, οι γονείς και οι συγγενείς συχνά ενισχύουν τις διαφορές από πολύ νωρίς. Φράσεις όπως «αυτός είναι ο ήσυχος και ο άλλος είναι ο ζωηρός» λειτουργούν σαν αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Τα παιδιά ακούν αυτούς τους χαρακτηρισμούς, τους εσωτερικεύουν και αρχίζουν να συμπεριφέρονται ανάλογα, εδραιώνοντας τους ρόλους τους μέσα στην οικογένεια.
5. Η εσωτερική δυναμική της σχέσης τους
Η σχέση των διδύμων είναι η πιο στενή αλλά και η πιο έντονη αδερφική σχέση. Όταν περνάς 24 ώρες το 24ωρο με κάποιον, αναπτύσσεται φυσικά μια ισορροπία ρόλων: ο ένας γίνεται πιο ομιλητικός επειδή ο άλλος προτιμά να ακούει, ή ο ένας παίρνει πρωτοβουλίες επειδή ο άλλος προτιμά να ακολουθεί. Η αλληλεπίδρασή τους πλάθει τον χαρακτήρα τους συμπληρωματικά, όπως τα δύο κομμάτια ενός παζλ.
Η φύση μάς δείχνει μέσα από τα δίδυμα ότι ο άνθρωπος δεν είναι απλώς το άθροισμα των γονιδίων του. Ακόμη και με τις ίδιες ακριβώς πρώτες ύλες, η ανάγκη μας για ατομικότητα, οι μικρές τυχαίες στιγμές της ζωής και ο τρόπος που ερμηνεύουμε τον κόσμο μάς μετατρέπουν σε απόλυτα μοναδικά πλάσματα.
































Comments (0)